W stronę dialogu, 30 listopada 1946

Przedstawiamy fragmenty ostatniego, niezwykle inspirującego tekstu Camusa z 1946 roku. Konkludując swoje rozważania o potrzebie dialogu i walce z przyzwoleniem oraz sankcjonowaniem przemocy i zabójstwa, Camus, w naszym przekonaniu, mówi rzeczy ponadczasowe, warte głębszej refleksji także dzisiaj. Występując przeciwko wielkim i niebezpiecznym ideologiom, Camus, już w omawianej publicystyce naraził się na ataki i gwałtowną krytykę, szczególnie środowisk komunistycznych. W przytaczanym tu fragmencie pojawia się szczególnie ważny wątek, który, w notatnikach Camusa przejawia się już w czasie okupacji: „ocalić z historii tą część człowieka, która do niej nie należy”. W okresie powojennym, taka deklaracja była jawnym sprzeciwem wobec powojennych interpretacji marksistowskich, odwołujących się do „logiki historycznej”. Wydaje się jednak, że także poza tym kontekstem zdanie to, także dzisiaj, może skłaniać do namysłu. Dla nas, badaczy Camusa, przyjmuje ono szczególny wymiar. Próbujemy bowiem ocalić z historii tą część człowieka i jego refleksji, która zdecydowanie nie dezaktualizuje się po 70 latach. W świecie rosnących polaryzacji, konfliktów, wojen i terroru poszukiwania te z pewnością nie są pozbawione sensu.